HIV (Humaan Immunodeficiëntievirus) is een virus dat het immuunsysteem van het lichaam aanvalt en geleidelijk verzwakt. Het virus richt zich specifiek op CD4+ T-cellen, die een cruciale rol spelen in de afweer tegen infecties en ziekten. AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) is het eindstadium van een HIV-infectie, waarbij het immuunsysteem zo ernstig is aangetast dat het lichaam kwetsbaar wordt voor levensbedreigende infecties en kankers.
HIV wordt voornamelijk overgedragen via onbeschermd seksueel contact, het delen van besmette naalden, van moeder op kind tijdens zwangerschap of borstvoeding, en via besmette bloedproducten. Symptomen variëren per stadium: acute HIV-infectie kan griepachtige verschijnselen veroorzaken, gevolgd door een asymptomatische periode van jaren, tot uiteindelijk ernstige immuundeficiëntie met opportunistische infecties.
In Nederland zijn verschillende HIV-testen beschikbaar, waaronder sneltesten en laboratoriumtesten. Testing wordt aanbevolen bij risicovol gedrag, onbeschermd seksueel contact, of bij symptomen die kunnen wijzen op HIV-infectie. De GGD biedt anonieme en gratis HIV-testen aan in alle regio's.
Testmogelijkheden in Nederland omvatten:
Een positieve uitslag vereist altijd bevestiging door een tweede test. Na diagnose wordt verwezen naar een HIV-behandelcentrum voor verdere begeleiding en behandeling. Vroege detectie is essentieel voor effectieve behandeling en het voorkomen van transmissie.
Antiretrovirale therapie (ART) vormt de hoeksteen van HIV-behandeling in Nederland. Deze behandeling onderdrukt de virale replicatie effectief en zorgt ervoor dat het virus niet detecteerbaar wordt in het bloed. ART bestaat uit een combinatie van verschillende medicijnklassen die elk op een unieke manier het HIV-virus bestrijden.
Bekende merknamen op de Nederlandse markt zijn onder andere Truvada, Descovy, en Biktarvy. Moderne behandelschema's bestaan meestal uit één tablet per dag met een combinatie van drie actieve stoffen, wat de therapietrouw significant verbetert.
PrEP is een preventieve medicatie voor mensen met verhoogd risico op HIV-infectie. In Nederland is PrEP beschikbaar voor risicogroepen zoals mannen die seks hebben met mannen, sekswerkers en partners van HIV-positieve personen. Het meest gebruikte PrEP-medicijn is een combinatie van tenofovir en emtricitabine.
PEP moet binnen 72 uur na mogelijke blootstelling worden gestart en duurt 28 dagen. Deze behandeling is verkrijgbaar via huisartsen, GGD'en en ziekenhuizen. Regelmatige monitoring van nier- en leverfunctie is noodzakelijk vanwege mogelijke bijwerkingen zoals misselijkheid en vermoeidheid.
HIV-medicijnen kunnen verschillende bijwerkingen veroorzaken, hoewel moderne behandelingen over het algemeen goed verdragen worden. De meest voorkomende bijwerkingen zijn:
Bij langdurig gebruik van HIV-medicatie kunnen er andere effecten optreden, zoals veranderingen in de botdichtheid, nierfunctie of cardiovasculaire gezondheid. Daarom is regelmatige monitoring door uw behandelend team essentieel om eventuele problemen vroegtijdig te signaleren.
Het consequent innemen van HIV-medicatie volgens voorschrift is cruciaal voor het succes van de behandeling. Onregelmatige inname kan leiden tot resistentie van het virus, waardoor de medicijnen minder effectief worden. Zorg ervoor dat u uw medicijnen dagelijks op het juiste tijdstip inneemt.
Tijdens de behandeling zijn regelmatige controles noodzakelijk om de effectiviteit van de medicatie te beoordelen en bijwerkingen op te sporen. Dit omvat bloedonderzoek om de virale belasting en CD4-celtellingen te controleren, evenals controles van lever- en nierfunctie.
Neem direct contact op met uw behandelend arts bij ernstige bijwerkingen, tekenen van infectie, koorts boven 38°C, aanhoudende misselijkheid of braken, of wanneer u twijfelt over uw medicatie-inname.
Nederland beschikt over een uitgebreid netwerk van gespecialiseerde HIV-behandelcentra. De zorg wordt gecoördineerd door internist-infectiologen in samenwerking met HIV-verpleegkundigen, apothekers en andere specialisten. De behandeling valt onder de basisverzekering.
In Nederland is discriminatie op basis van HIV-status bij wet verboden. De Algemene Wet Gelijke Behandeling beschermt mensen met HIV tegen discriminatie op de werkplek, bij verzekeringen en in andere levenssituaties. U bent niet verplicht uw HIV-status te melden, behalve in specifieke medische contexten.
Met de juiste behandeling en begeleiding kunnen vrouwen met HIV veilig kinderen krijgen. Door optimale antiretrovirale therapie tijdens de zwangerschap kan de kans op overdracht naar het kind tot minder dan 1% worden teruggebracht. Specialistische begeleiding is beschikbaar in alle HIV-behandelcentra.
Een HIV-diagnose kan emotioneel belastend zijn. Professionele ondersteuning is beschikbaar via maatschappelijk werkers, psychologen en lotgenotencontact. Veel behandelcentra bieden ook groepssessies en individuele begeleiding aan.
Verschillende organisaties bieden ondersteuning aan mensen met HIV in Nederland:
Met een niet-detecteerbare virale belasting (U=U: Undetectable = Untransmittable) is seksuele overdracht van HIV niet mogelijk. Daarnaast kunnen condooms en PrEP (pre-expositieprofylaxe) voor HIV-negatieve partners extra bescherming bieden. Bespreek preventiestrategieën altijd met uw behandelend team.
