Alzheimer en Parkinson zijn twee verschillende neurodegeneratieve aandoeningen die het zenuwstelsel aantasten. Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie en tast voornamelijk het geheugen, denkvermogen en gedrag aan. De ziekte wordt veroorzaakt door de ophoping van schadelijke eiwitten in de hersenen, waardoor hersencellen afsterven. Parkinson daarentegen is een bewegingsstoornis die ontstaat door een tekort aan dopamine in de hersenen, wat leidt tot trillingen, stijfheid en traagheid van bewegingen.
Bij Alzheimer zijn de eerste tekenen vaak geheugenproblemen, verwardheid over tijd en plaats, en moeite met het uitvoeren van vertrouwde taken. Parkinson begint meestal met een lichte trilling in één hand, stijfheid van spieren en traagheid van bewegingen. Beide aandoeningen ontwikkelen zich geleidelijk en kunnen aanvankelijk subtiel zijn.
In Nederland leven ongeveer 290.000 mensen met dementie, waarvan zo'n 70% de ziekte van Alzheimer heeft. Ongeveer 55.000 Nederlanders hebben Parkinson. Door de vergrijzing van de bevolking stijgen deze aantallen jaarlijks. De aandoeningen hebben een enorme impact op zowel patiënten als hun verzorgers, waarbij ondersteuning en juiste medicatie cruciaal zijn voor het behoud van levenskwaliteit.
Voor de behandeling van Alzheimer zijn verschillende medicijnen beschikbaar die de symptomen kunnen verlichten en de achteruitgang kunnen vertragen. Deze geneesmiddelen werken op verschillende manieren in de hersenen en kunnen in verschillende stadia van de ziekte worden ingezet.
De meest voorgeschreven medicijnen voor Alzheimer zijn cholinesteraseremmers. Deze middelen verhogen de hoeveelheid acetylcholine in de hersenen, een neurotransmitter die belangrijk is voor geheugen en leren. De drie hoofdmedicijnen in deze categorie zijn:
Memantine (merknaam Ebixa) werkt anders dan cholinesteraseremmers en wordt vooral gebruikt bij matige tot ernstige Alzheimer. Dit medicijn reguleert de activiteit van glutamaat, een neurotransmitter die in te grote hoeveelheden schadelijk kan zijn voor hersencellen.
Bijwerkingen kunnen misselijkheid, diarree, hoofdpijn en duizeligheid omvatten. Het is belangrijk dat deze medicijnen onder medisch toezicht worden gebruikt en dat de dosering geleidelijk wordt opgebouwd voor optimale verdraagzaamheid.
De behandeling van de ziekte van Parkinson vereist een zorgvuldige medicamenteuze aanpak om de symptomen te beheersen en de levenskwaliteit te verbeteren. In Nederlandse apotheken zijn verschillende effectieve medicijnen beschikbaar voor Parkinson-patiënten.
Levodopa blijft de gouden standaard in de behandeling van Parkinson. Deze medicijnen worden altijd gecombineerd met carbidopa om bijwerkingen te verminderen en de effectiviteit te vergroten. Bekende preparaten zijn Sinemet en Madopar, verkrijgbaar in verschillende sterktes en formuleringen.
Dopamine-agonisten zoals pramipexol (Mirapexin) en ropinirol (ReQuip) bootsen de werking van dopamine na. MAO-B remmers zoals selegiline en rasagiline helpen bij het behouden van dopamine in de hersenen. COMT-remmers zoals entacapone verlengen de werking van levodopa.
Naast medicamenteuze behandeling speelt ondersteunende verzorging een belangrijke rol bij Alzheimer en Parkinson. Een holistische benadering met de juiste hulpmiddelen en supplementen kan het welzijn aanzienlijk verbeteren.
Vitamine D, B-complexvitaminen en omega-3 vetzuren kunnen nuttig zijn voor hersengezondheid. CoQ10 wordt soms aanbevolen bij Parkinson-patiënten. Slaapproblemen komen vaak voor, waardoor rustgevende middelen zoals melatonine of valeriaan ondersteuning kunnen bieden.
Speciale huidverzorging is belangrijk vanwege verminderde mobiliteit. Medicijndoosjes, pillendispensers en alarmhorloges helpen bij het correct innemen van medicatie. Deze hulpmiddelen bevorderen zelfstandigheid en medicatietrouw.
Regelmatige controles bij de apotheker en arts blijven essentieel voor optimale zorg en medicatiebeheer.
Bij het gebruik van medicijnen tegen Alzheimer en Parkinson kunnen verschillende bijwerkingen optreden. Het is belangrijk om deze te kennen en te weten wanneer u contact moet opnemen met uw arts of apotheker.
Cholinesteraseremmers, zoals donepezil en rivastigmine, kunnen de volgende bijwerkingen veroorzaken:
Memantine kan leiden tot duizeligheid, hoofdpijn en vermoeidheid. Bij Parkinson-medicatie zijn de bijwerkingen anders. Levodopa veroorzaakt vaak misselijkheid, orthostatische hypotensie (bloeddrukdaling bij opstaan) en op lange termijn ongewenste bewegingen (dyskinesieën). Dopamine-agonisten kunnen slaperigheid, impulscontroleproblemen en hallucinaties veroorzaken.
MAO-B-remmers zoals selegiline geven soms slapeloosheid en hoofdpijn, terwijl COMT-remmers diarree en donkere verkleuring van de urine kunnen veroorzaken.
Let op bij gelijktijdig gebruik van verschillende medicijnen. MAO-B-remmers kunnen gevaarlijke reacties geven in combinatie met antidepressiva of bepaalde verkoudheidsmedication. Cholinergica werken minder goed bij gelijktijdig gebruik van anticholinergica. Levodopa wordt minder goed opgenomen wanneer u het met eiwitrijke maaltijden inneemt.
Ook interacties via lever-enzymen en bloeddrukverlagende medicijnen vereisen aandacht. Informeer altijd uw apotheker over alle medicijnen die u gebruikt, inclusief vrij verkrijgbare middelen en supplementen.
Neem direct contact op met uw arts of apotheker bij ernstige bijwerkingen zoals plotselinge verwardheid, hevige duizeligheid, flauwvallen, allergische reacties of onverwachte bewegingen. Bij ouderen geldt het principe "start low, go slow" vanwege verminderde afbraak van medicijnen en verhoogd valrisico.
Bewaar uw medicijnen altijd in de originele verpakking op een koele, droge plaats, buiten het bereik van kinderen. Let goed op specifieke bewaarcondities: sommige medicijnen moeten in de koelkast bewaard worden. Bij vloeibare preparaten is het belangrijk om te weten hoe lang ze houdbaar zijn na opening van de fles.
Om te voorkomen dat u doses vergeet, kunt u gebruik maken van:
Bij een gemiste dosis geldt meestal: neem niet de dubbele hoeveelheid in. Neem de gemiste dosis zodra u het zich herinnert, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Voor levodopa is regelmaat extra belangrijk - overleg bij twijfel altijd met uw apotheker.
Bij reizen is voorbereiding essentieel. Neem altijd voldoende medicatie mee in uw handbagage, zodat u niet zonder zit als uw koffer verloren gaat. Vraag uw arts om een brief waarin staat welke medicijnen u gebruikt. Houd medicijnen in de originele verpakking om problemen bij douanecontroles te voorkomen. Bij reizen naar andere tijdzones overleg dan over aanpassing van de doseringstijden.
Uw apotheker kan u helpen met medicatiebegeleiding, informatie over bijwerkingen en het gebruik van hulpmiddelen. Ook kunnen we vaak goedkopere huismerkopties aanbieden die hetzelfde werkzame bestanddeel bevatten als het merkproduct.
Controleer bij uw zorgverzekering wat vergoed wordt en welke eigen bijdragen van toepassing zijn. De meeste chronische medicatie valt onder het basispakket, maar soms zijn aanvullende verzekeringen nodig voor volledige dekking.
